Nieuwsgierig naar wat er in 1832 op de plek stond waar je nu woont? Of had je voorouders in Gilze, Rijen, Hulten of Molenschot en wil je weten wie zij waren en waar zij woonden? Zitten er misschien documenten in het heemkringarchief over jouw dorp, jouw vereniging, jouw buurt, jouw school? En wat is er in het verleden allemaal geschreven over de inwoners van toen en de (dorps)wereld om je heen?

Zomaar wat vragen over de plaatselijke historie waar je zondag 7 september bij Heemkring Molenheide antwoord op kunt krijgen. Want niet alleen tuin en tentoonstelling zijn zoals gebruikelijk open. Vrijwilligers van verschillende werkgroepen zijn present om te laten zien wat er in een kleine vijftig jaar allemaal verzameld, onderzocht, geschreven en anderszins gerealiseerd is. Oude ambachten en muziek uit de sixties maken de open dag compleet.

Voorouderonderzoek

Zo zijn daar de mensen van de werkgroep genealogie die je alles kunnen vertellen over eventuele voorouders uit de gemeente en over stamboomonderzoek. En wie weet kunnen ze uit duizenden bidprentjes, die van jouw familieleden laten zien. Genealogie heeft veel raakvlakken met de werkgroep Kadaster, digitale kaarten en gebouwen. Deze vrijwilligers zitten klaar om voor bezoekers op de digitale kadasterkaart van 1832 de huidige woonplek te zoeken of die van voorouders in de gemeente. Maar ze kunnen bijvoorbeeld ook op de kaart de verschillen tussen 1940 en nu laten zien.

Markante personen

Het schrijversteam vertelt van alles over de Wiki Gilze en Rijen en over het welbekende project oorlogsslachtoffers, waarvan eind oktober het boek verschijnt. Ook roepen ze op alvast na te denken over ‘markante personen’ uit de vier dorpen, voor een andere categorie in de wiki in combinatie met een nieuwe Weekbladrubriek.

Gegevens over markante personen zijn vast ook te vinden in het knipselarchief dat de werkgroep bibliotheek en archief beheert. Zij zijn van het verzamelen, bewaren, ordenen en toegankelijk maken van historische informatie over onze gemeente. Je kunt bij hen op de eerste verdieping rondkijken en samen met hen zoeken in de collectie boeken, de fotocollectie (digitaal) en in het documentenarchief. En natuurlijk vragen stellen over de geschiedenis van onze gemeente.

Sixties

Belangrijk in de ‘open route’ in en om het gebouw is ook de huidige tentoonstelling ‘Bevrijding en wederopbouw’, die al het hele jaar op de eerste zondag van de maand te zien is geweest. Voor wie dit gemist hebben zijn er nog steeds de vele foto’s, documenten en voorwerpen uit deze periode. De werkgroep Boekendistributie verzorgt als altijd de boekenverkoop. De heemtuin tenslotte is natuurlijk open met de vele inheemse planten en de bijzondere gebouwtjes als het cachot en de oude brandweergarage, met daarin allerlei gebruiksvoorwerpen van vroeger. Als extraatje kun je dit keer kijken naar de kunst van het kantklossen, quilten en smeden. En om de sfeer nog meer te verhogen brengen Cees Laarhoven en Toon Tijs muziek uit de sixties. Je bent aanstaande zondag 7 september tussen13.00 en 16.30 uur van harte welkom in en om ’t Oude Raadhuis. Het adres is Nieuwstraat 22 in Gilze. De entree is gratis.

[KADER]

Tentoonstelling ‘Bevrijding en wederopbouw’ ook te bezichtigen tijdens open dag

Over boosheid, angst en machteloosheid in de oorlog

“Hij herkende hem meteen. De brief met een stempel van het bezettingsbestuur. Zijn handen trilden voordat hij hem opende. Twee weken, nog veertien dagen en dan moeten we weg voor de aanleg van een vliegveld. Onze boerderij wordt gevorderd. Geen ruimte voor bezwaar, geen uitleg. Alleen een kille mededeling verpakt in beleefde zinnen. De boerderij, waar wij al generaties lang op boeren wordt zomaar van ons afgenomen. En waar moeten we naar toe?”

Een korte brief zorgde in 1940 voor een enorme boosheid, maar ook voor angst en een enorme machteloosheid bij de bewoners van 27 woningen en boerderijen, die gevorderd werden door de Duitse bezetter voor de aanleg van Fliegerhorst Gilze Rijen. Geen enkele uitleg! Geen enkel alternatief! Geen enkele vergoeding! Vertrekken! En zoek het verder maar uit!

Diep geraakt

Stel je eens voor dat je zo’n briefje krijgt en dat het een voldongen feit is. Wat je ontnomen wordt is allemaal materieel. Maar ‘huis en haard’ en ‘boerengrond’ hebben ook emotionele waarde. Hoe diep kun je geraakt worden? Gelukkig vonden deze mensen allen weer ergens onderdak. En uiteindelijk werd hun schade, tot op zekere hoogte, weer vergoed.

Al tijdens de oorlog werd er aandacht besteed aan de wederopbouw van gesloopte en verwoeste boerderijen. Voor de coördinatie van het herstel van verloren gegane agrarische gebouwen werd al op 15 juli 1940 door de rijksoverheid het Bureau Wederopbouw Boerderijen (BWB) opgericht. Belangrijk was dat de voedselvoorziening behouden bleef. Onze gemeente heeft meerdere boerderijen die vanuit het fonds voor wederopbouw zijn gefinancierd. Een aantal daarvan zijn herkenbaar aan een ingemetselde gevelsteen met daarin een herrijzende leeuw en het jaartal van wederopbouw.

Originele documenten

In de tentoonstelling 'Bevrijding en Wederopbouw' besteedt de heemkring, met originele documenten uit die periode, aandacht aan het ontnemen van eigendommen door de Duitsers en aan de wederopbouw. Daarnaast zijn er veel foto’s en voorwerpen uit de periode van bevrijding en wederopbouw te zien. Ga dus tijdens de open dag, op zondag 7 september tussen 13.00 en 16.30 uur, zeker ook een kijkje nemen bij deze tentoonstelling. Het adres van de heemkring is Nieuwstraat 22 in Gilze. De entree is gratis.