Djembé Rijen viert deze maand haar 25-jarig bestaan. De percussiegroep ontstond een kwart eeuw geleden vanuit een vriendengroep en huurde vanaf 1 september 2001 een repetitieruimte in de drumkelder van Cultureel Centrum De Boodschap. Op dit moment telt de percussiegroep elf leden die niet alleen djembés, maar ook diverse andere instrumenten bespelen. Vier van hen vertellen tijdens een interview vol enthousiasme over hun liefde voor West-Afrikaanse muziek en over djembé in het bijzonder. Ook de activiteiten in het jubileumjaar komen ter sprake.

Door Brigitte Laurijsen

Aan de interviewtafel zitten Irma Hendriks, Henk Vos, Saskia Jansen-Vos en Frans Leijten. Irma, voorzitter van de percussiegroep, telt weliswaar de meeste levensjaren, maar is pas sinds 2022 lid, het kortst van allemaal. Henk blijkt de vader van Saskia. Beiden sloten zich in 2005 of 2006 bij Djembé aan nadat ze een ‘Scotfest’ in Tilburg bezochten. Henk kreeg daar te horen dat hij ritmegevoel had en laat dat nu juist van belang zijn bij de Rijense percussiegroep. “Noten lezen hoeft niet”, aldus Frans Leijten, die vrijwel vanaf het begin lid is. Behalve Irma hebben ook Henk, Saskia en Frans bestuursfuncties vervuld. Volgens hen is dat niet bijzonder: “We zijn niet zo’n grote groep.”

Het begin

In het begin was de groep nog kleiner. Henk vertelt hoe de percussiegroep is ontstaan: “In het begin was er nog geen sprake van een officiële vereniging. Rudy gaf les aan de muziekschool in Oosterhout (nu H19) en dat stopte. Daarop zijn enkele geïnteresseerden/vrienden bij elkaar gaan zitten en vanaf 1 september 2001 hebben ze repetitieruimte gehuurd in de drumkelder van De Boodschap. Twee namen worden genoemd uit die tijd: Monique van Dongen en Jeroen Vromans, naast uiteraard Rudy en Frans. In 2012 is dan officieel de vereniging opgericht, in verband met subsidie door de gemeente.” Rudy blijkt de dirigent, ook wel leraar of leider genoemd. Componeren doet hij ook. Frans is natuurlijk Frans Leijten.

Instrumenten

Hoewel de naam van de percussiegroep ‘Djembé’ is, worden zeker niet alleen djembés bespeeld. Sinds het begin zijn ook douns te horen en in de loop der jaren zijn daar diverse grote en kleine instrumenten bij gekomen, zoals balafoon, krin, shekere, rasp, woodblock en kalimba. Niet alleen het formaat van de instrumenten blijkt verschillend, ook het materiaal en de manier van bespelen. Bij de djembé, een bekervormige houten trommel die met een geitenvel is bespannen, wordt het ritme met de handen geslagen. De doun, ook wel dun-dun genoemd, heeft aan beide kanten een koeienvel. Dat instrument wordt met stokken bespeeld en het heeft ook een koeienbel. Saskia blijkt beide voornoemde instrumenten te bespelen, Irma de djembé, Henk een shekere (kalebas) en Frans bespeelt onder meer de balafoon en de krin.

Outfits

De muzikanten zijn bij optredens niet alleen herkenbaar aan hun instrumenten, maar ook aan de outfits die worden gedragen. Tegenwoordig zijn dat zwarte T-shirts met daarop een afbeelding van instrumenten, maar in het verleden waren het rode poloshirts. Saskia heeft voor het maken van de groepsfoto zo’n rode polo meegenomen en natuurlijk ook aangetrokken. Voor instrumenten is ook gezorgd. Saskia, Frans en Irma namen een djembé mee, Henk een kleiner instrument. Vroeger bespeelde hij een grote trom, maar tegenwoordig dus kleinere instrumenten. Instrumenten waarbij ritmegevoel ook van belang is.

Ritme en noten

Ritmegevoel, daar draait het dus om. Frans vertelde al dat nieuwe leden, die overigens zeer welkom zijn, geen noten hoeven te kunnen lezen. Op de djembé en op de andere percussie-instrumenten kunnen weliswaar diverse klanken worden gespeeld, maar geen complete notenbalk. Wanneer gevraagd wordt of de ene plaats van slaan een ander geluid oplevert dan een andere plaats, antwoordt Henk: “Ja. En als je met je duim te dicht bij de rand slaat, klinkt er weer een heel ander geluid!” Hij glimlacht. Met dat geluid wordt dus ‘Au!’ bedoeld.

Nieuwe leden

Hoe kunnen we mensen vertellen hoe leuk het is? Het is een vraag die binnen Djembé leeft. De groep begon met zes leden, groeide naar achttien en telt er nu elf. Meer leden zijn van harte welkom en in het jubileumjaar ligt de focus dan ook op ‘ledenaanwas’, zoals Henk het noemt. Irma vertelt dat er geen echt jubileumprogramma is, maar er zullen wel diverse workshops zijn. De gewone repetitieavonden, waarop mensen vrijblijvend kennis kunnen maken, zijn op woensdag van 19.00 tot 22.00 uur in de Oase. Ook kunnen mensen op 20 september kennismaken met de percussiegroep. Djembé neemt dan namelijk deel aan de open dag van Cultureel Centrum De Boodschap.

Optredens en ervaringen

Een echt optreden staat op die dag niet op het programma, maar voor de komende tijd zijn zeker wel optredens gepland. In 2027 speelt Djembé tijdens het Slagwerkfestival Reeshof Tilburg en bij Bunta Beats in Oosterhout. Locaties waar de muzikanten al eerder speelden, evenals op diverse andere plaatsen. Gevraagd naar bijzondere ervaringen antwoordt Frans Leijten: “Dat mensen tijdens een optreden spontaan begonnen te dansen!” Bijzonder was zeker ook de workshop voor blinden en slechtzienden. Het was daarbij heel mooi om de handen van mensen op het instrument te begeleiden en niet alleen met woorden te zeggen waar het instrument zich bevond.

Podium

“Waar vinden we een geschikt podium in Gilze en Rijen voor optredens en workshops?” Die vraag stelt Henk Vos namens de percussiegroep. In het verleden is weliswaar diverse malen opgetreden in de gemeente, onder meer met Rhythms op het Wilhelminaplein, maar locaties voor grote evenementen waarbij samen met andere muziekverenigingen festivals kunnen worden georganiseerd, lijken er tegenwoordig niet echt meer te zijn. Wel treedt Djembé in diverse omliggende gemeenten op, maar een groot en veelzijdig festival in Rijen zelf zou natuurlijk ideaal zijn!