Langs de Gilzewouwerbeek bij buurtschap Langereit in het buitengebied van Gilze wordt 5 hectare nieuwe natuur gemaakt dankzij burgerinitiatief Wouwervallei. Vier grondeigenaren gaan natuurelementen zoals poelen, houtsingels en natte laagtes voor waterberging inrichten en beheren. Na jarenlange voorbereidingen is het over een paar weken zover: dan gaat de schop de grond in. De opgedane ervaringen tot nu toe zijn een inspiratiebron voor andere gemeenten.

Sjoerd en zijn vrouw Sylvia vertellen graag over de ontwikkeling van de Wouwervallei. Op hun eigen terrein in de Langereit in Gilze ontvangen ze gasten om hun ervaringen te delen. Onlangs, op een mooie zomerdag, ontvingen zij Monique en Rian uit Hilvarenbeek, Peter uit Oisterwijk, Juliëtte en Anjo uit Goirle en Tilburg te gast. In deze gemeenten loopt het project Basiskwaliteit Natuur, die algemene soorten weer algemeen moet maken in landelijk gebied. In Gilze deden ze in de Wouwervallei veel ervaring op met een lastig, maar mooi project voor biodiversiteit en daar wilden de gasten graag meer van weten. Sjoerd stak van wal, ondersteund met afbeeldingen om zijn verhaal te verduidelijken.

Bureninitiatief

In de kern is het burgerinitiatief in de Wouwervallei een bureninitiatief. Vier buren, die samen opdrachtgever zijn geworden: drie agrariërs en Sjoerd en Sylvia. Hun grond, daar gaat dit stuk van de ontwikkeling van de Gilzewouwerbeek over. Voor 2 van de 8 kilometer beek bestaan plannen. Hier brengen ze de beek met een flinke lus aan het meanderen, graven ze poelen, richten ze natte laagtes voor waterberging in en realiseren ze biodiverse aanplant.

Bij het project zijn behalve de vier buren, ook de gemeenten Gilze en Breda, Brabants Landschap en het Waterschap betrokken. En niet te vergeten: vrijwilligers van Natuur- en Landschapsvereniging Gilze en Rijen die straks gaan planten. Na lange jaren van overleggen, ontwerpen en steun en geld organiseren, is het grote grondwerk straks in zes weken gedaan.

Grond

Het was een lange weg, vanaf de eerste gedachten in 2011 en concretere plannen in 2018. Een projectleider bracht verschillende partijen bij elkaar en legde vast wat moet gebeuren. Brabants Landschap hielp door een stuk grond te kopen.

In het project wordt veel grond verplaatst: afgraven gaat tot wel 80 centimeter diep, maar met veel puzzelen is het gelukt alle vrijkomende grond dichtbij een bestemming te geven. Bijvoorbeeld door een aflopend stuk recht te trekken met opgebrachte grond. Dichtbij, dat scheelt veel geld. Sjoerd, ervaren in bodemsanering, is goed in dit soort puzzels.

Voor betrokken agrariërs telt vooral de factor grond, maar dat hoeft niet per se hun huidige grond te zijn: soms kan een tactische grondruil openingen bieden, tipte Sjoerd zijn gasten. Een klein voordeel, bijvoorbeeld een ongemakkelijke hoek van een perceel verbeteren, kan elders grotere voordelen bieden. De belangrijkste boodschap aan zijn gasten: houd vol.

Aandacht

Buiten het projectgebied besteden Sjoerd en Sylvia ook veel aandacht aan hun eigen terrein. Boomgaard, singels, moestuin, schapen: alles staat er prachtig bij. De elektriciteitsdraden aan heuse porseleinen potjes op hoge palen zijn loos, geplaatst omdat zwaluwen er graag op zitten. Daarmee was het traditionele boerenerf compleet, vertelden Sjoerd en Sylvia trots.