Het Alzheimer Café vond op woensdag 1 juli weer plaats in De Vertoeverij van Sint Franciscus in Gilze. Activiteiten en vrije tijd vormden dit keer het thema. Gespreksleider Catrien Aarnoutse gaf uitleg over de hersenen en de invloed van dementie op gedrag en activiteiten.

Vervolgens vertelde hoofdgast Wendy van de Ven, dementieconsulente, over activiteiten. Ook ging zij hierover op een interactieve manier met de aanwezigen in gesprek. Wederom was het een goed bezochte avond met vertrouwde, maar ook nieuwe gezichten.

Door: Ton de Bruyn

Gelaagdheid in de hersenen

Catrien legt uit dat gezonde hersenen anders werken dan de hersenen van mensen met dementie. Hoe kunnen we het beste inspelen op iemand met dementie? Hiervoor is het goed om te weten hoe de hersenen werken. Onze hersenen bestaan uit 4 lagen. Laag 1 en 2 zijn de binnenste lagen. Deze vormen het emotionele brein ofwel het onderbrein. Laag 3 en 4 zijn de buitenste lagen en worden het bovenbrein of denkend brein genoemd. Bij gezonde hersenen houdt het denkend brein het emotionele in evenwicht. Bij beschadigde hersenen gaat het bovenbrein achteruit en heeft het emotionele brein de overhand. Mensen met dementie reageren daarom veel meer vanuit reflexen, impulsen en intuïtie. Eigenschappen als empathie en rekening houden met een ander, denken in oorzaak en gevolg nemen af. Het wordt moeilijker om zelf te plannen en initiatief te nemen.

Daarnaast wordt het tempo van mensen met dementie meestal langzamer. ‘Of willen wij te snel?’ vraagt Catrien zich af. Teveel vragen van het bovenbrein kan stress en onveiligheid opleveren. De kunst is om dan het onderbrein waar emoties en gevoel zitten aan te spreken. Als we het dan hebben over vrije tijd en activiteiten is het heel goed om hier zelf even bij stil te staan en er ook op die manier naar te kunnen kijken. Na deze inleiding geeft ze het woord aan Wendy van de Ven.

Interactiviteit

Wendy stelt zich voor en zet meteen de aanwezigen aan het denken en brengt actie in de tent. Ze noemt een aantal dagelijkse dingen en vraagt of dit activiteiten zijn. De armen van de aanwezigen gaan voortdurend ter bevestiging omhoog. Ze benoemt dit als eerste bewustwording bij haar toehoorders. Er zijn mensen die zeggen ‘mijn vrouw is moe en ze heeft heel de ochtend nog niks gedaan’. Als je dan alles van opstaan tot en met het ontbijt bekijkt, hebben er al heel wat activiteiten plaats gevonden. Sta er eens bij stil dat iemand al de hele ochtend bezig is in een vertraagd tempo met hersenen die je minder goed laten functioneren. Veel verloopt moeizaam. Dus ook deze dagelijkse dingen zijn activiteiten.

Vaak maak je een vergelijking met wat iemand vroeger allemaal deed maar bedenk dat nu vertragen de gouden regel is. Wendy vraagt ieder om straks bij het weg gaan eens 10 minuten de tijd te nemen om de uitgang te bereiken. Iedereen zal merken dat vertragen en aanpassen een moeilijke opdracht is.

Mee blijven doen

‘Zijn er al hobby’s, sluit daar op aan’ adviseert Wendy. Hoe doe je het bij een spel, bijv. kaarten? Maak de spelregels eenvoudiger zodat het meer gaat om samen plezier beleven. Regels zitten in het bovenste brein, het gevoel in het onderste. Een spelletje doen dat plezier oplevert en zorgt dat we met elkaar in verbinding zijn. Mee blijven doen, ook met inzet van techniek die ondersteunend kan zijn om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven. Ondersteunend, niet vervangend. Achteruitgang: het inzicht is confronterend, verdrietig. Dit samen delen zoals bij voorbeeld in dit Alzheimer Café kan helpen.

Wendy vindt het belangrijk dat je als partner, kind en mantelzorger ook vrije tijd en activiteiten voor jezelf hebt al is dat in de praktijk vaak een lastige.

Startmotor

Op vraag van een dochter vertelt Wendy dat bij dementie vaak de startmotor hapert. ‘Jij bent de buitenboordmotor van je moeder. Je verleidt haar en dan gaat ze mee en je ziet dat ze dan tevreden is en blij is. Je voegt een prikkel toe, waardoor zij aanleert en iets kan beleven.’ Verder worden nog heel veel tips aan elkaar gegeven en de sluitingstijd wordt 10 minuten verruimd om iedereen in aangepast tempo de Vertoeverij te laten verlaten.

Volgende Alzheimer Café in Vita Rijen op woensdag 5 augustus. Inloop 19.00 uur start 19.30 uur

Thema: DeMensZien. De documentaire van de Rijense filmmaker Wessel van Wanrooij wordt getoond en vormt de aanleiding tot gesprek.