De in Rijen geboren en getogen Henny Kreeft en zijn echtgenote Khadija richtten twee jaar geleden Stichting De Groene Mantelzorger op. Deze organisatie zet zich in om bomen te behouden en het bomenbestand uit te breiden, zowel in Rijen als elders in het land. Op dit moment maken Henny en zijn vrouw zich met name zorgen over de bomen die volgens de planning in en rondom de Spoorzone in Rijen zullen worden gekapt. Het betreft diverse bomen ter hoogte van onder meer de Karel Doormanstraat en de Ericssonstraat, maar ook dichter bij het stationsgebouw.

Door Brigitte Laurijsen

Henny’s motivatie om zich voor boombehoud in te zetten is, zo vertelt hij, vanzelfsprekend. Hij legt uit: “Ik ben in een bos geboren, in de Kampstraat”. Zijn geboortegrond is anno 2026 al lang niet meer zo bomenrijk als vroeger. Sterker nog, al in 1941 werden er veel bomen gekapt om de Kampstraat aan te kunnen leggen. Na de sloop van de Kampstraat zijn er weer bomen gekapt in het gebied voor de aanleg van de wijk Atalanta.

Groene omgeving

Henny realiseert zich dat woningbouw nodig is, maar volgens hem kan dat ook op een andere manier: “Er kan ook in een groene omgeving worden gebouwd”. Als voorbeeld van een project waar dat volgens hem zeker mogelijk zou zijn geweest, noemt hij de bouw van het toekomstige ambtenarengebouw aan het Anne Frankplein. Henny had bezwaar ingediend tegen de voorgenomen bomenkap, maar die bomen bleken reeds gekapt voordat de bezwaarperiode was verlopen, zo vertelt hij.

Bomenkap Spoorzone

Die bomen zijn dus reeds gekapt, maar dat is nog niet het geval met de bomen die rondom de Spoorzone staan. Het gaat hierbij onder meer om bomen in de Stationsstraat, op het Stationsplein, aan de Spoorlaan Zuid en in de Karel Doormanstraat. Verder zullen ter hoogte van de kruising van de Ericssonstraat met de Julianastraat negen bomen worden gekapt, zo bleek uit een onlangs weggestemde motie. Henny licht toe: “Het zijn vijf zilverlindes en vier fruitbomen. Er is weliswaar een herplantplicht, maar daar komen de oude bomen niet mee terug”. Is het dan niet ‘vechten tegen de bierkaai’, nu deze plannen al vergevorderd zijn?

Hoop en alternatief

Henny en Khadija vinden van niet. Op de vraag of het nog niet te laat is om bomenkap in dit gebied te voorkomen, antwoordt Henny namelijk: “Er is altijd hoop”. Over de concrete plannen vertelt hij: “Doorgaan met waar we mee bezig zijn”. Als groene mantelzorgers blijven ze dus spreekwoordelijk ‘aan de boom schudden’. Ze vragen zich nog steeds af waarom er überhaupt een tunnel door het centrum van Rijen moet worden aangelegd. Henny begrijpt dat doorstroming en veiligheid in de Spoorzone van belang zijn, maar hij heeft een alternatief: “Intercity’s naar en van Breda en goederenvervoer zouden niet meer via station Gilze-Rijen moeten rijden, maar kunnen via Dordrecht naar Breda. Dan is een tunnel niet nodig”.

Motivatie en doel

Henny mag dan in een bosrijke omgeving zijn geboren, er zijn nog meer redenen waarom hij als groene mantelzorger actief is. Over het doel van de stichting vertelt hij met nadruk: “Houden wat je hebt!” Bomen behouden dus. Verder vindt hij het van belang dat er een zorgplicht wordt ingesteld en dat er een echt bomenbestand moet zijn. Op dit moment bestaan er wel diverse bomensystemen, maar die zijn, aldus Henny, niet ideaal. Ook is het van belang dat gewerkt wordt volgens de 3-30-300-regel. Hiermee doelt hij op een internationale regel over de hoeveelheid groen in een omgeving. Iedere inwoner moet volgens die regel vanuit de woning, school of werkplek ten minste drie volgroeide bomen kunnen zien.

Bomen in kaart

Er blijken dus diverse bomensystemen te zijn. Een daarvan is de Digitale Bomenkaart. Op dit overzicht van de gemeente Gilze en Rijen staan alle bomen die in de openbare ruimte voorkomen. De nummering van die bomen – iedere boom heeft een uniek nummer – is, aldus Henny, niet gehanteerd in de zogeheten ‘Bomeneffectanalyse – inventarisatie bomenbestand’ (BEA), die juist is opgesteld voor de werkzaamheden en de effecten op de bomen in het Spoorzoneproject. Verder komen in de Digitale Bomenkaart meerdere bomen met hetzelfde nummer voor. Dat zou, legt Henny uit, voor onduidelijkheid kunnen zorgen. Hij hoopt dan ook dat daar in de toekomst verandering in komt, zodat iedere boom voortaan een uniek nummer heeft met daarbij de bij die boom behorende specificaties, waaronder de locatie, de naam, de plantdatum, de gezondheidsstatus en de resultaten van onderhoud en controles.

Reactie van de gemeente

"We waarderen dat inwoners zich betrokken voelen bij groen en bomen in onze gemeente. Die betrokkenheid hebben we ook benut bij het opstellen van het nieuwe programma Groen, dat eind 2025 is vastgesteld. Daarin zijn bijvoorbeeld de 3-30-300-regel en nieuw bomenbehoudbeleid opgenomen. Los daarvan planten we al jaren ieder jaar 30 extra bomen in de gemeente.

Tegelijkertijd heeft de gemeente verschillende opgaven. Er is behoefte aan woningen, ruimte voor ondernemers, een goede bereikbaarheid, verkeersveilige straten en een openbare ruimte die beter bestand is tegen droogte, hitte en hevige regenval. Bij nieuwe ontwikkelingen zoeken we daarom steeds naar een balans tussen deze belangen en het behoud en versterken van groen.

Dit geldt ook voor de Spoorzone in Rijen. Samen met omwonenden, het Rijk en de provincie werken we aan een stationsomgeving die veiliger, aantrekkelijker én groener wordt. Daarbij proberen we zoveel mogelijk bomen te behouden. Op sommige plekken zijn aanpassingen nodig om ruimte te maken voor de verbetering van de verkeersveiligheid en de inrichting van het gebied. Uiteindelijk komt er meer groen terug dan er verdwijnt.

Wie wil zien hoe we groen een plek geven in nieuwe voorzieningen, kan bijvoorbeeld kijken naar de omgeving van sporthal-zwembad Den Butter, het voormalige Tropical/Margriethalgebied en de herontwikkeling van de militaire wijk Rijen-Zuid."