Op maandag 4 mei staat de gemeente Gilze en Rijen stil bij alle oorlogsslachtoffers. De herdenking vindt plaats op de centrale herdenkingsplek op de begraafplaats in Gilze, waar sinds 2025 naast het bestaande Indië-monument een nieuw monument staat waarop alle slachtoffers uit de gemeente worden herdacht. Daarmee kunnen ook de vijf inwoners die in de gedachteniskapel in Rijen worden genoemd, in Gilze worden meegenomen in de herdenking. In Rijen legt de gemeente namens alle inwoners een bloemenkrans bij deze kapel.
Door Fabiënne Lantinga
Een vaste en zichtbare rol is er ook dit jaar voor het Schuttersgilde Sint Ambrosius. De gildeleden lopen voorop tijdens de stille tocht, die om 19.30 uur vertrekt vanaf de kerk aan de Kerkstraat. De tamboers begeleiden de stoet met de dodenmars en treurmars en zorgen voor een ingetogen en respectvolle sfeer.
“Als gilde voelen wij ons vanuit onze grondhouding verbonden met het wereldlijk en het kerkelijk gezag. De dodenherdenking in Gilze sluit daar naadloos op aan. Daarom leveren wij al jaren een bijdrage, dat is voor ons geen vraag maar een vanzelfsprekendheid”, zegt gildekoning Wim Teeuwen.
Volgens hem draagt het gilde al zo’n twintig tot vijfentwintig jaar bij aan de herdenkingsdag. “Vroeger liep de harmonie voorop tijdens de stille tocht en sloten wij af. De harmonie verzorgde toen een meer muzikale mars. Op een gegeven moment werd het voor hen fysiek te zwaar om nog de straat op te gaan en stopten zij daarmee. Sindsdien lopen wij voorop. Dat is inmiddels al meer dan tien jaar zo.”
Het verschil is duidelijk hoorbaar, legt Teeuwen uit. “Wij lopen met de trom en spelen de dodenmars: een rustiger, ingetogen ritme. De harmonie speelt nu op de begraafplaats, terwijl wij de stoet begeleiden.”
Op de begraafplaats vervult het gilde meerdere ceremoniële rollen. Twee vendeliers staan bij het monument voor de gevallenen. Na afloop van de plechtigheid begeleiden vendeliers de aanwezigen langs de graven van gesneuvelde militairen nabij de hoofdingang. Aan het einde brengt het gilde, twee aan twee, een groet aan de burgerslachtoffers. Vervolgens vormen de leden een stoet en gaan zij, begeleid door de trom, naar de graven van de gevallen militairen om ook daar een laatste groet te brengen.
Rond 19.50 uur komt de stoet aan op de begraafplaats, waar het officiële programma plaatsvindt. Muziek wordt verzorgd door Koninklijke Harmonie St. Cecilia en Harmonie Vlijt en Eendracht. Na het hijsen van de vlag halfstok en het taptoesignaal volgen om 20.00 uur twee minuten stilte en het Wilhelmus. Aansluitend vinden kransleggingen plaats door onder anderen burgemeester Derk Alssema, vertegenwoordigers van de vliegbasis, jeugdburgemeester Devin van Dongen, De Vereniging Militaire Veteranen Gilze - Rijen en de parochie Sint Jan de Doper – locatie St. Petrus Bandenkerk. Een leerling van kindcentrum Kiem legt een bloemstuk bij de gedenksteen voor de militairen die in Nederlands-Indië gesneuveld zijn.
Daarna is er ruimte voor bezinning met een overweging, gedichten, het voorlezen van de namen van oorlogsslachtoffers en een muzikaal optreden. De plechtigheid wordt in stilte afgesloten, waarna de begraafplaats wordt verlaten terwijl de klokken luiden. Aansluitend is er een bijeenkomst in cultureel centrum De Schakel.