Woensdagavond 7 oktober nemen we afscheid van de zomer. Je kunt wel een mantel gebruiken. Zeker wanneer je partner, ouder of naaste een vorm van dementie krijgt. Professionele zorg is nodig, maar daarmee red je het vaak niet. Mantelzorg doet zijn intrede en speelt een steeds grotere rol in de familie.

Heidi Nijhoff is samen met twee collega’s mantelzorgconsulent in onze gemeente en werkt samen met het Lokaal Steunpunt Mantelzorg Gilze Rijen. Ze vertelt over haar rol, de mogelijkheden en moeilijkheden en benoemt de zwaarte en druk van de mantel van zorg. Veel herkenning in het Alzheimer Café.

Door Ton de Bruyn

Wie en wat

Een korte aankondiging van gespreksleider Catrien en Heidi gaat van start. Mede namens haar collega valt ze met de deur in huis door de volgende vraag te stellen: “Wie is of was mantelzorger?” Meteen gaan (bijna) alle handen de lucht in. Op de vervolgvraag wie zich mantelzorger voelt, scoort dat aanmerkelijk minder. Tekenend voor de situatie waarin de meeste bezoekers zich bevinden.

Eerst een filmpje om duidelijk te maken wat het zoal inhoudt. Helaas blijft het geluid weg, maar de ondertiteling maakt veel goed. “Het is improviseren”, verzucht Heidi, “iets waar de mantelzorger ook vaak toe gedwongen wordt.” En in die woorden herkennen velen zich.

Vroeger bestond het woord niet eens, maar nu kom je de term overal tegen en de bijbehorende zorg voor naasten, partner en ouder is onmisbaar. De overbelasting kan ook groot zijn. Dit blijkt o.a. uit cijfers in de Dementiemonitor 2024 van Alzheimer Nederland, waaruit de consulent citeert. Meer dan de helft zorgt dag en nacht voor de naaste en 72% heeft problemen om de zorg te combineren met dagelijkse activiteiten. 600.000 mensen in Nederland voelen zich regelmatig overbelast, waarbij de druk het zwaarst gevoeld wordt bij werkende mantelzorgers.

Dit laatste leidt ook wel tot uitval op het werk of de beslissing om minder te gaan werken of te stoppen. Dit kan dus niet opgelost worden door één consulente, maar ze probeert op lokaal niveau de mensen die zich als mantelzorger hebben aangemeld, wel te helpen en te adviseren.

Heidi en haar collega’s starten met een kennismakingsgesprek aan huis, waar ze de tijd nemen om naar de situatie te kijken en concreet de mogelijkheden die er wel zijn te benoemen, waarbij de boodschap regelmatig is: “Je staat er niet alleen voor.” In haar verhaal horen we welke mogelijkheden er zoal zijn en wie eventueel welke ondersteuning kan bieden. Ze raadt ook de mantelzorgers die nog niet bekend zijn in Gilze en Rijen aan zich aan te melden bij het Lokaal Steunpunt Mantelzorg.

Zorg goed voor jezelf

Een boodschap die logisch klinkt, maar niet altijd gemakkelijk is in te vullen. Een van de aanwezigen vertelt hoe hij gebruikmaakt van zijn netwerk van familie en vrienden, maar hij krijgt ook wel een reactie van iemand wiens kinderen ver weg wonen en die zeker niet kan beschikken over zo’n uitgebreid netwerk. Hoe dan?

Heidi geeft een aantal tips die beginnen met op tijd om hulp vragen en ook denken aan vervangende zorg, respijtzorg en dagbesteding. Ze geeft hiervan een aantal voorbeelden en vertelt ook over de activiteiten in onze gemeente, speciaal voor mantelzorgers, te beginnen met het maandelijkse koffiedrinken, afwisselend in Gilze, Rijen en Molenschot.

Fietsen, wandelen, themabijeenkomsten en de Dag van de Mantelzorg horen we langskomen. Alles is terug te vinden in de regelmatig verschijnende nieuwsbrief op papier en digitaal voor de mantelzorgers die aangesloten zijn bij LSM.

Ook educatie komt aan bod, een driedaagse cursus ‘Dementie en dan?’ of de informatie via MantelzorgNL. De consulente kan praktische ondersteuning bieden of gericht verwijzen en bemiddelen. Een voorwaarde: de zorgvrager moet in de gemeente Gilze en Rijen wonen.

Ten slotte vertelt Heidi dat vervangende mantelzorg/respijtzorg geboden kan worden door eigen vrijwilligers van LSM, maar ook betaald kan worden via de zorgverzekeraar (aanvullende verzekering), via de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) of Wlz (Wet langdurige zorg). Graag wijst ze ook hierin de weg.

Veel wijzer

Het gaat te ver om alles te noemen, maar de reacties van de aanwezigen zijn eensluidend. “De informatie is veel en duidelijk. We zijn wijzer geworden.” Ook bij de infobalie van Alzheimer Nederland wordt veel leesmateriaal geboden om het thuis nog eens door te nemen en eventueel contact op te nemen met de mantelzorgconsulenten.

Marly van Dementievriendelijke Gemeente vermeldt ten slotte nog een training voor mantelzorgers: ‘GOED omgaan met dementie’. Hierin leer je hoe je dementie herkent en lastige situaties goed oplost.

Muzikaal wordt de avond door Ad afgesloten en de bezoekers verlaten Vita met een iets lichtere mantel, maar met een zware tas vol informatie.